De geschiedenis van de Sinksenfoor
Van jaarmarkt tot Vlaanderens grootste kermis
Wist je dat de Sinksenfoor al meer dan 700 jaar bestaat? Wat begon als een bescheiden jaarmarkt in de middeleeuwen, is uitgegroeid tot één van de grootste kermissen van België. Tijd voor een duik in de rijke geschiedenis!
De oorsprong: het begon allemaal bij het Steen in de 13de eeuw
De wortels van de Sinksenfoor gaan terug tot de 13de eeuw. Rond Pinksteren, of “Sinksen” in het Antwerps, verzamelden handelaars en artiesten zich rond de Sint-Walburgiskerk, vlakbij het Steen aan de Schelde. Het was toen nog geen kermis zoals we die nu kennen, maar een echte jaarmarkt waar koopwaren werden verkocht.
Wat betekent de "Sinksenfoor"?
Maar waar komt die naam eigenlijk vandaan? “Sinksen” is een woordvervorming van het Latijnse quinquagesima, de vijftigste dag na Pasen, oftewel Pinksteren. En “foor”? Dat komt van het Latijnse forum, wat gewoon “markt” betekent. De Sinksenfoor is dus letterlijk: de Pinkstermarkt.
Meer dan plezier alleen
Een kermis was vroeger niet alleen een plek voor vertier. Tot ver in de 19de eeuw was de foor ook een soort volksuniversiteit. Mensen konden er bijleren over de nieuwste technologieën, geneeskunde en verre landen. In panorama’s bekeken bezoekers afbeeldingen van exotische bestemmingen, en in anatomische musea toonden wassen beelden hoe het menselijk lichaam werkte. De kermis bracht zelfs de cinema naar het grote publiek.
De Leien: bijna 100 jaar kermisplezier (1875-1969)
Rond 1875 werd de Schelde-oever rechtgetrokken en moest de foor een nieuwe thuis vinden. Die vond ze op de Leien, de brede boulevards die het hart van de stad vormden. Bijna een eeuw lang stond de Sinksenfoor daar opgesteld, een waar spektakel midden in het centrum.
In die gloriejaren trad zelfs de legendarische zangeres La Esterella op. Vanuit het reuzenrad bezong zij de Antwerpse kathedraal. De foor was hét volksfeest van de stad.
Maar de tijden veranderden. De auto deed zijn intrede en de verkeersdrukte op de Leien werd onhoudbaar. In 1969 was het tijd voor een nieuwe verhuis.
Het Zuid: de gouden jaren (1969-2014)
De gedempte Zuiderdokken werden het nieuwe thuis van de Sinksenfoor. Op ” ’t Zuid ” beleefde de kermis haar gouden jaren. De locatie was ideaal: ruim genoeg voor steeds grotere attracties en toch dicht bij het stadscentrum.
Generaties Antwerpenaars groeiden op met herinneringen aan de Sinksenfoor op ‘t Zuid. De geur van smoutebollen, het gekrijs uit de achtbanen, de lichtjes die ’s avonds weerkaatsten in de dokken…
Conflict en rechtszaak
Maar niet iedereen was even enthousiast. In 2013 trokken zes buurtbewoners naar de rechtbank. Hun klacht: te veel geluidsoverlast. De reactie was massaal. Duizenden Antwerpenaars kwamen in verzet, petities werden getekend, en op sociale media barstte de discussie los.
De rechtbank besliste uiteindelijk dat de Sinksenfoor moest verhuizen. In 2013 en 2014 mocht de foor nog blijven, maar daarna was het definitief gedaan op ‘t Zuid.
Spoor Oost: een nieuwe start (2015-heden)
In 2015 opende een gloednieuw hoofdstuk: Spoor Oost in Borgerhout, een voormalig rangeerterrein, werd de nieuwe thuisbasis.
De foorkramers waren aanvankelijk niet bepaald enthousiast. “We kenden ‘t Zuid van binnen en van buiten,” vertelt woordvoerder Jean-François Vlasselaerts. “Plots werden we de dupe van een dossier dat al heel lang aansleepte.” Met zo’n 150 foorkramers moesten ze hun attracties opstellen op een voor hen totaal onbekende locatie en dat uitgerekend tijdens de zes belangrijkste weken van het seizoen (Vandekeybus, 2025).
Een onverwacht succesverhaal
Maar wat blijkt? De cijfers op Spoor Oost zijn beter dan ooit op ‘t Zuid. De Sinksenfoor kan nu opnieuw concurreren met de andere grote Belgische kermissen in Brussel, Hasselt en Luik.
“Ik zou niet meer terug willen,” geeft Vlasselaerts nu toe. Het begin was zoeken, maar alles is de goede kant op gegaan (Vandekeybus, 2025).
De Sinksenfoor vandaag
Anno 2026 is de Sinksenfoor groter dan ooit:
- Meer dan 150 attracties verspreid over bijna 1 kilometer kermisplezier
- 5 tot 6 weken non-stop foorpret, startend op Pinksteren
- Honderdduizenden bezoekers elk jaar
- Van klassiekers zoals de Cake Walk en het Reuzenrad tot spectaculaire nieuwigheden zoals de V Maxx (60 meter hoog, 120 km/u!)
Maar de Sinksenfoor is veel meer dan attracties alleen. Tussendoor schuif je aan bij de vele eetkramen voor een portie smoutebollen, een portie frieten of gewoon iets anders lekkers. Wie goed oplet, spot er misschien zelfs een BV tussen de menigte, want ook bekende Vlamingen vinden hun weg naar de foor!
Doorheen het seizoen zijn er ook speciale themadagen, zoals de populaire Kids Days, speciaal voor de allerkleinsten. En wil je nog één keer alles meepikken voor een zacht prijsje? Dan is het laatste weekend, ook wel Big Bang genoemd, jouw moment: dan gelden er flinke kortingen op heel wat attracties.
De Sinksenfoor is ook meegegaan met de tijd. Sinds enkele jaren is er Pink Friday, een dag speciaal voor en door de LGBTQ+-gemeenschap, vergelijkbaar met de Roze Maandag op de Tilburgse Kermis in Nederland.
Bronnen
InfoNu. (2020, Augustus 24). Volkscultuur in Antwerpen: de Sinksenfoor. Opgehaald van InfoNu: https://reizen-en-recreatie.infonu.nl/evenementen/148211-volkscultuur-in-antwerpen-de-sinksenfoor.html
Truyts, P. (2025, Juni 7). De rijke geschiedenis van de Sinksenfoor in 8 knappe foto’s: “Vanuit het reuzenrad bezong La Esterella de kathedraal”. Opgehaald van HLN: https://www.hln.be/antwerpen/de-rijke-geschiedenis-van-de-sinksenfoor-in-8-knappe-foto-s-vanuit-het-reuzenrad-bezong-la-esterella-de-kathedraal~acf0afd4/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F
Vandekeybus, B. (2025, Juni 7). Foorkramers enthousiast, buurtbewoners iets minder: 10 jaar Antwerpse Sinksenfoor op Spoor Oost Borgerhout. Opgehaald van VRT nws: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/06/05/10-jaar-antwerpse-sinksenfoor-op-spoor-oost-borgerhout/
Verstuyft, A. (2024, Mei 18). Universiteit Antwerpen toont kermis van meer dan 100 jaar geleden tijdens openingsweekend Sinksenfoor. Opgehaald van VRT nws: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/05/18/universiteit-antwerpen-op-openingsweekend-van-de-sinksenfoor-to/
